Czas pogłosu (RT60): jak obliczyć i skrócić pogłos w pomieszczeniu wg wzoru Sabine’a?

Czas pogłosu (RT60): jak obliczyć i skrócić pogłos w pomieszczeniu wg wzoru Sabine’a?

Jednym z najważniejszych parametrów obiektywnych opisujących jakość akustyczną każdego wnętrza jest czas pogłosu, oznaczany symbolem **RT₆₀ (ang. *Reverberation Time*). Definiuje się go jako czas (w sekundach), w którym gęstość energii fali akustycznej w pomieszczeniu po wyłączeniu źródła dźwięku spada do jednej milionowej swojej wartości początkowej, co odpowiada spadkowi poziomu ciśnienia akustycznego o 60 dB**.

Jednym z najważniejszych parametrów obiektywnych opisujących jakość akustyczną każdego wnętrza jest czas pogłosu, oznaczany symbolem RT₆₀ (ang. Reverberation Time). Definiuje się go jako czas (w sekundach), w którym gęstość energii fali akustycznej w pomieszczeniu po wyłączeniu źródła dźwięku spada do jednej milionowej swojej wartości początkowej, co odpowiada spadkowi poziomu ciśnienia akustycznego o 60 dB.

Wnętrza o zbyt długim czasie pogłosu charakteryzują się uciążliwym echem, zlewaniem się głosek i drastycznym spadkiem zrozumiałości mowy. Z kolei pomieszczenia o zbyt krótkim czasie pogłosu sprawiają wrażenie nienaturalnie „głuchych”, wymuszając nadmierny wysiłek głosowy mówcy.

Matematyka fali dźwiękowej: klasyczny wzór Sabine’a

Podstawowym narzędziem inżynierskim do szacowania czasu pogłosu w pomieszczeniach o w miarę równomiernym rozkładzie chłonności jest wzór sformułowany przez Wallace'a Clementa Sabine'a:

RT₆₀ = (0,161 · V) / A

Gdzie:

  • V – kubatura netto pomieszczenia (m^3),

  • A – całkowita równoważna powierzchnia pochłaniania dźwięku (m^2 Sabin),

  • 0,161 – stała wynikająca z prędkości rozchodzenia się dźwięku w powietrzu w temperaturze 20°C.

Całkowitą chłonność akustyczną wnętrza A wylicza się jako sumę iloczynów powierzchni poszczególnych przegród (S_i) i ich współczynników pochłaniania dźwięku (α_i) dla danej częstotliwości, powiększoną o chłonność wyposażenia oraz ludzi:

A = Σ (Sᵢ · αᵢ) + A_wyposażenie + 4mV

(gdzie 4mV reprezentuje tłumienie fali przez samo powietrze, istotne przy częstotliwościach powyżej 2 kHz).

Wymagania normy PN-B-02151-4:2015-06 dla obiektów użyteczności publicznej

Polska norma ściśle określa dopuszczalny czas pogłosu RT₆₀ w zależności od kubatury i funkcji użytkowej pomieszczenia:

Typ pomieszczenia

Wymagany czas pogłosu RT₆₀ (w pasmach 500–2000 Hz)

Główny cel inżynierski

Pokoje biurowe jedno- i kilkuosobowe

≤ 0,6 s

Swobodna rozmowa, brak zmęczenia przy telekonferencjach

Sale konferencyjne i spotkań (V < 250 m^3)

0,5–0,7 s

Wysoki wskaźnik zrozumiałości mowy (STI > 0,65)

Biura typu open space

0,4–0,6 s (oraz r_D < 4 m)

Skrócenie zasięgu rozchodzenia się słów wg ISO 3382-3

Sale lekcyjne i przedszkolne

0,5–0,6 s

Ochrona narządu głosu nauczycieli, czytelność mowy

Sale restauracyjne i kawiarnie

0,6–0,8 s

Eliminacja efektu Lombarda, komfort gości

Trzy kroki inżynierskiego skracania czasu pogłosu

  1. Identyfikacja brakującej chłonności (\Delta A): Wyliczamy, ile metrów kwadratowych chłonności o klasie A (αw ≥ 0,90) należy wprowadzić do kubatury, aby zredukować czas pogłosu z obecnego (np. 1,4 s) do wymaganego normą (0,6 s).

  2. Zrównoważenie pasmowe (Spektrum pochłaniania): Cienkie materiały pochłaniają wyłącznie wysokie tony, pozostawiając nieokiełznany bas. Projekt musi uwzględniać absorbery szerokopasmowe o grubości min. 40–50 mm oraz pułapki basowe w narożnikach.

  3. Pomiary weryfikacyjne inżynierii terenowej: Pomiar metodą szumu przerywanego lub zintegrowanej odpowiedzi impulsowej (metoda pistoletu startowego lub sygnału sweep) za pomocą mikrofonów dookólnych i mierników klasy 1.

Podsumowanie i CTA

Projektujesz przestrzeń biurową, edukacyjną lub publiczną i musisz spełnić normę PN-B-02151-4?
[Zleć zespołowi inżynierów Silence LAB symulację akustyczną i precyzyjny dobór powierzchni paneli pochłaniających]

Czytaj także

Pozostałe artykuły